Botanix – መጺሄት ብዛዕባ ኣትክልቲ

Botanix ትግርኛ

ህንዳዊ ሹሻን ማይ (Nelumbo nucifera)

ስእሊ

ናይ ሂንዲ ማያዊ ዕንባባ ሹሻን

ናይ ሂንዲ ማያዊ ሹሻን (Nelumbo nucifera) ምሉኩዕ ማያዊ ተኪሊ ቀጠልያ ዓይኒ ዓተር መሰል ቆጺሉ ኣብ ላዕለዋይ ጺፊሒ ማይ ጸንበለል ዝብል እዩ። ጽገረዳዊ ዕንበባባታቱ ኩሉ ግዜ ካብ ሊዕሊ ጺፍሒ ናይ ማይ ገል ሰንቲ ሜቴራት ሪሒቁ ኣብ ረጎድቲ ኣጉናድ እዩ ዚርከብ።

ናይ ሂንዲ ማያዊ ሹሻን ዕኒባባ ከም ቁዱስ እዩ ዝቁጸር። ብዱሃዉያን ኣብ ግዜ ሃይማነታዊ በዓል ይጢቀምሉ። ብምልኡ እቲ ተክሊ ሰባት ከህልክዎ ይክእሉ እዮም። ዋላ እካ ሲሩ (ራይዞም) ኣብ ኣሰራርሓ ባህላዊ መግቢ፣ ኣብ ኹሉ ደቡባዊ ሚብራቅ ኤስያ ይጢቀምሉ እንተኮኑ። ናይ ሂንዲ ማያዊ ሹሻን ዕንባባ ተክሊ ልኪዕ ከምናይ ሙኡዝ ዝጨንኡ ናይ ማይ ሹሻን እዩ። ኣብ ከም ናትና ኩነታት ነዚ ተክሊ ኽትዘርኦ ከቢድ ኣይኮነን፣ ኣገባቡ ጥራይ እዩ ኪፈልጥ ዘለዎ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:52 | ሕተም | ማይን ማያዉያን ኣትክልትን, መምርሒ ኣተዓባብያ ኣትክልቲ

ኦይስተር ቃንጥሻ (Pleurotus ostreatus) ምፍራይ

ኦይስተር ቃንጥሻ (Pleurotus ostreatus)፣ ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ ዋላ ካብቶም ልሙዳት ዝኾኑ ቃንጥሽ (ቻምፒግኖን ቃንጥሻ)፡ ሉዑል ተፈላጥነት ኣለዎ! ምስቲ ልሙድ ዝኮነ ቃንጥሻ ብምምዝዛን፡ ኦይስተር ቃንጥሻ ሓደ ዓቢ ዝኾነ ብልጫ ኣለዎ፡ ምስ “ደዝ ካፕ” (Amanita phalloides) መርዛም ፋንጋስ ከዳናግር ኣይክእልን እዩ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:50 | ሕተም | ቃንጥሻታት

ብኖቮዶር አፍ.ሲ ንኮሎራዶ ሕንዚዝ ድንሽ ምቅላስ

ምስ ኮሎራዶ ሕንዚዝ ድንሽ (Leptinotarsa decemlineata)፡ ብፍሉይ ምልላይ ዘድሊ ኣይመስለንን። ዳርጋ ኩሉ ነዚ ዓርሞሾሽ ዝኮነ ባልዕ፡ ብዘይ ቀመማዊ መድሃኒት ኪጠፍእ ዘይክእል፡ ንድንሽ ዝሃሲ፡ ይፈልጦ እዩ። እንተኮነ ግን፣ ነዚ ኮሎራዶ ሕንዚዝ ድንሽ ንመቆጻጸሪ ዝጠቅም ስነ-ሂወታዊ ኣገባብ ዚፈልጥ ወልሓደ የለን።

ሰሉስ 26.12.2023 18:47 | ሕተም | ባልዓት

ናይ ቻይና ቆጽሊ ሻሂ ናይ ገዛእ ርእስካ ቆጽሊ ሻሂ ምፍራይ!

ስእሊ

ኩሉ ኣፍራዪ ቅድሚ ሓጋይ ምዉዳእ እዩ ንዝመጽእ ወቅቲ እንታይ ከም ዘፍሪ ዝሓስብ። ኮሚደረ (ጸብሒ ኣቡን)፣ በርበረ፣ ኩኩምበር (ቺትርዮለ) ምፍራይ ቀሊል ኮይኑዶ ረኪብካዮ? ካልእ ክተፍሪ ዶ ትደሊ? ካልእ ኣብ ከባቢካ ዘይርከብ (ባዕዳዊ)? ኣብዚ ዓመት ቆጽሊ ሻሂ ክተፊሪ ከመይ ይመስለካ?!

ሰሉስ 26.12.2023 18:45 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ዕንባባ ሽጉርቶ ( ሽጉርቲ መሰል ሱር ዘለዎም ኣትክልቲ) ምትካልን ምፍላስን

ነቲ ብኣገልግሎት ፖስታ ተዓሽጉ ዝመጸካ ዕንባባ ሽጉርቶን ፈልስን ከፊትካ፡ ካብ 2–3 መዓልቲ ኣብ ጽላል ግበሮ፡ ወይ ሽዑንሽዑ ብምትካል ካብ ናይ ጸሓይ ጩራ ተከላከለሉ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:42 | ሕተም | መምርሒ ኣተዓባብያ ኣትክልቲ

ከመይ ጌርካ ንፍሳ(ሕንዚዝ) ባልዶንጓ ተጥፍኦ

ከም ዝመስለኒ ፍሳ ባልዶንጓ ክመጸኩም የብሉን። እዚ ንእሽቶ ሕንዚዝ ካብ 3–4 ሚሊሜትሮ ዝቁመቱ ኣብ ኣዝርእቲ፡ ንኣብነት ኣብ ክሽነ ይርከብ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:38 | ሕተም | ባልዓት

ብሬድፍሩት Artocarpus odoratissimus, ማራንግ

ዘርኢ ብሬድፍሩት (Artocarpus ) ክሳዕ 60 ጅር ኩሉ ግዜ ቀጠልያ ዝኮኑ ትሮፒካዊያን ኣግራብ ካብ ጃንዳ ሞራሰ (ጃንዳ ማልበሪ ወይ ጃንዳ በለስ ጥልያን) የጠቃልል። ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያን ኣብ ደሴታት ሰላማዊ ዉቅያኖስን ይርከብ። ብሬድፍሩት ልክዕ ንፊኩስ (በለስ ጥልያን) ይመስል። Artocarpus ኣልቲሊስ እቲ ቀንዲ ዚፈሪ ብሬድፍሩት እዩ። * Artocarpus ኮሚነስ: Artocarpus ኢንተጀር (ሰምፐዳክ): Artocarpus ሀተሮፋይሉስ* (ጃክፍሩት፣ ናንግካ) ከምኡ እዉን Artocarpus odoratissimus (ማራንግ) ዝተፈላለዩ ወገን ናይ ጃንዳ ብሬድፍሩት እዩ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:34 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ኣርባዕተ ዝቆጽሉ ክሎበር (Marsilea quadrifolia)

ስእሊ

Marsilea quadrifolia

ኣርባዕተ ዝቆጽሉ ክሎበር (Marsilea quadrifolia) ናይ ማይ ክንሻር ኮይኑ፥ ቆጽሉ ንክሎበር ይመስል። ወቕታዊ ናይ ማይ ክንሻር ወይ ክሎበር ኣብ መንጉኦም ዝምድና ዘይብሎም ዶ ይመስለካ? በንጻሩ ግና-ክልቲኦም እዞም ወቅታዉያን ባህሪ ናይዚ ምልኩዕ፤ ዘይ ሉሙ፤ ጠቃሚ፤ ኣብ ጀራጂን ዘይፍለጥን ተክሊ እዮም ዝገልጹ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:30 | ሕተም | ማይን ማያዉያን ኣትክልትን

ቸሪሞላ (Annona cherimola)

መሰጥቲ ዝኾኑ ናይ ትሮፒካዉያን ፍረታት ኣብዚ ቀረባ ግዜ ናብ ኤውሮጳ ዝኣተዉ ኣለዉ። ፍረ ቸሪሞላ ዓዲገ ክጥዕም ዕድል ረኺበ ኔረ፡ እዚ ፍረታት ኣብ ዝኾነ ዕዳጋ ኣይርከብን‘ዩ። እንተኮነ ንጽቡቅ መቀረቱ ይመስገን ኣብ ዕዳጋታት‘ዉን ኽርከብ‘ዩ!

ሰሉስ 26.12.2023 18:27 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ዘርኢ ማንጉስ ምቡቃል

ዝበለጸ ዉጺኢታዊ ቦቅሊ ንምርካብ ሓድሽ ዝተዓጽደ ዘርኢ ዝራእ። ካብ 2–6 ሰዓታት ኣብ 20–25 ዲግሪ ሰንቲ ግረድ ምቆት ዘለዎ ማይ ነቲ ዘርኢ እለኮ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:26 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ, መምርሒ ኣተዓባብያ ኣትክልቲ

ካሊማንታን ማንጉስ፣ ካስቱሪ (Mangifera casturi)

ካሊማንታን ማንጉስ (Mangifera casturi) ወይ ኣብ ከባቢኡ ካስቱሪ፡ ትሮፒካዊ ፍረ ካብ 10–30 መትሮ ዝቁመቱ፡ ኣብ ዉሑድ ኣከባቢ ባንጃርማሲን፡ ኣብ ደቡብ ቦርንያ (ኢንዶነዥያ) ተሓጺሩ ይርከብ። ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ ኣብ በረካታት፣ ብምክንያት ዘይሕጋዊ ምብራስ ኣግራብ ጸኒቱ’ዩ። ሙቁር ፍረ ስለ ዘለዎ ግና ኣብዚ ከባቢ ክሳዕ ሕጂ ይፈሪ’ሎ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:24 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ማንጉስ ኢንዶነዥያ

ስእሊ

ፎርግራንት ማንጎ (Mangifera odorata)

34 ጅር ማንጉስ (Mangifera) ብባህሪ ኣብ ደሴት ቦርንያ ናይ ኢንዶነዥያ ይርኸቡ። ዝበዝሑ ካብ እዚኣቶም ናብ ምጽናት ገጾም ኢዮም ዝኸዱ ዘለው። እዚ ድማ ካብ ምብራስ ናይቲ ጫካታት ዝተበገሰ ኢዩ። ገለ ጅር ማንጉስ ንኣብነት ካሊማንታን ማንጉስ (Mangifera casturi) ድሮ ኣብ በረኻታት ጸኒቶም ኢዮም።

ሰሉስ 26.12.2023 18:21 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ወልዊጽ’ቺያ (Welwitschia mirabilis) ህያው ዝኮነ ኣሰር-ሂወት ምፍራይ

ስእሊ

ወልዊጽ’ቺያ (Welwitschia mirabilis) ጥንታዊ ተክሊ ኣብ ዉሑድ ኣከባቢ ገማግም ኣትላንቲካዊ ዉቅያኖስ ናይ ናሚቭያን ደቡባዊ ክፋል ኣንጎላን ይበቁል። ወልዊጽ’ቺያ ዋላካ ኣብ መጀመርታ ክትጥምቶ ከለካ ተክሊ ዘይመስል እንተኮነ፡ ናይ ብሓቂ ተክሊ እዩ። ብምልኡ እቲ ገረብ ሓደ፡ ክልተ ቆጽሊ ዝበቁለሉ፡ ሓጺር ጉንዲ ኣለዎ። ልክዕ ንገጂፍ፡ ዝማሕምሐ፡ ጥቅላል፡ ገመድ ቀጢን ዝጫፉ ይመስል። ወልዊጽ’ቺያ ሓንሳእ ሓንሳእ ኩምራ ጎሓፍ ይመስል እዩ!

ሰሉስ 26.12.2023 18:14 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ዝተዓጽደ ሳዕሪ እንታይ ትገብሮ?

ምልኩዕ ዝተቀምቀመ ሳዕሪ ትፈቱ እንተ ኼንካ፡ ንሸካካ ብተደጋጋሚ ከም እትቅምቅሞ ርዱእ’ዩ። ንሳዕሪ ብተደጋጋሚ ምቕምቓም፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ሳዕሪ እንዳ ኣብቆል’ዩ ዘሸግረካ። መብዛሕትኦም ኣነ ዝፈልጦም ሰብ ጀራዲን፡ ነቲ ተቀምቂሙ ዝተቆርጸ ሳዕሪ፡ ምስ ጎሓፍ ለኪሞም ክጉሕፍዎ ከለዉ፡ ብዘይ ምርዳእ ዝሓሰረ ዱኽዒ ይጉሕፉ ኣለዉ ካብ ምባል፡ ብምግራም ርእሰይ ይንቕንቕ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:12 | ሕተም | ሳዕሪ

ከመይ ገርካ ብቁኑዕ ኣገባብ ሳዕርካ ትቅምቅም?

እንድሕር ረጉድ ዝተነጽፈ ሳዕሪ ደሊካ ንሸኻካ ብቁኑዕ ኣገባብ ክትቕምቅሞ ኣገዳሲ እዩ። ዝኮነ ኮነኣዊ ዝፍሪኡ ገረብ ዝነቀጸ ሳዕሪ ኣብ ከባቢኡ እንተ ኣሎ ጽቡቕ መልክዕ የብሉን።

ሰሉስ 26.12.2023 18:10 | ሕተም | ሳዕሪ

ሓድሽ ሸካ ምትካል (ምድላው)

ኣብ ኤውሮጳ ዝበለጸ ግዜ ሓድሽ ሸካ ንምድላው፡ ወይ ኣብቲ ዝነበረ ተወሳኪ ሳዕሪ ክትዉስክ፡ ካብ ጉንበት ክሳዕ ሰነ እዩ። እንድሕር ኣብ ጽድያ ዉሕድ ዝናብ ዘኒቡ፡ ንሃሰ ዝበለጸ ናይ ምትካል ግዜ ክከዉን ይክእል እዩ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:08 | ሕተም | ሳዕሪ

ተኽሊ ጽሕዲ ኬሲያ (Pinus kesiya)

ተኽሊ ጽሕዲ ኬሲያ (Pinus kesiya) መብዛሕትኡ ግዜ ካብ መሬቱ ወጻኢ ዘይቦቅል ቅልጡፍ ዕቤት ዘርኢ ዓይነት ናይ ኤስያ እዩ። ካብ 30 ክሳዕ 35 ሜትሮ ዝቁመቶም ኣግራብን 1 ሜትሮ ዝበጽሕ ሰንጣቂቶም ኣጉናድን ድማ ይውንን። ነፍሲ ወከፍ ቆጽሊ ካብ 15 ክሳብ 20 ሰ.ሜ ዝበጽህ ኣእሻዅ ኣለዎም። ፍሪኡ 5 ክሳብ 9 ሰ.ሜ ክበጽሕ ከሎ ዘርኦም 1.5 ክሳዕ 2.5 ስ.ሜ ዝበሕ ንውሓት ኣለዎ።

ሰሉስ 26.12.2023 18:06 | ሕተም | ዲፍራን (ኮኖኣዊ ዝፍሪኦም ኣግራብ)

ዓሻ-ገረብ (ተክሊ ትምባኾ) Nicotiana glauca ተክሊ ሰገነት ብምምዝዛን!

ስእሊ

ዓሻ-ገረብ (ተክሊ ትምባኾ)

ናይ ወድ-ሰብ ሓድሽ፡ ዘይልሙድ፡ ካብቲ ንቡር ወጻኢ፡ ምድላይ ድሌቱ መወዳእታ የብሉን። ሰብ ጀራዲን እዉን ሓድሽ ሰብ ዘይተከሎ ኣብ ጀራዲኖም ክተኽሉ እዮ ሕልሞም፤ ካልእ ሰብ ዘይተከሎ! ካብኡ ዝተበገሰ’ዩ፡ ዕዳጋ ነልማዕቲ ዓመታዊ ሓድሽ ዝቅርበሎም። ገና ንባህጊ ኣልማዕቲ ዘዕግብ መበቆላዊ ይቅርበሎም ኣሎ። ኣብ ዕዳጋ ሓድሽ ስለዝኮነ’ዩ ከኣ፡ ተክሊ ዓሻ-ገረብ ቀልጢፉ ብኣልማዕቲ ክጥለብ ዝኽኣለ!

ሰሉስ 26.12.2023 17:59 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ቢች ህንዳዊ ገረብ Pongamia pinnata

ስእሊ

Pongamia pinnata

ቢች ህንዳዊ ገረብ Pongamia pinnata (ብካልእ ዘባዊ ቃንቃ፤ ገረብ ሆንገ፡ ገረብ ፖንጋም፡ ፓኒግራሂ) ኣርጋፊ ገረብ ኮይኑ፡ ካብ 15–25 ሜትሮ ቁመት ኣለዎ። ኣብ ጃንዳ Fabaceae ድማ ይርከብ። ኣብ ልዕሊኡ ዓቢ ብዙሕ ንኣሽቱ ዕንባባታት፡ ከም ጻዕዳ፡ ሮዛ፡ ኣራንቾኒ ኣለዎ። መበቖሉ ኣብ ሂንዲ’ካ እንተኮነ፡ ኣብ ደቡባዊ ምብራቃ ኢስያ ብብዝሒ ይቦቅል።

ሰሉስ 26.12.2023 17:49 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ኪዋኖ Cucumis metuliferus

ኪዋኖ 10–15 ሰ.ሜ ዝቁመቱ ንኣራንሺ ዝመስሉ ፍረታት እዮም። ምስ ጃንዳ ኩኩምበር (ቺትርዮለ) ይቁጸሩ። ን ናይ ማእከላይ ዘመን ዝመስል ነኣሽቱ ኣቅርንቲ ኣብ ቆርበቱ ኣለዎ። ዉሽጢ ፍሪኡ ቀጠልያ ኮይኑ 5–10 ሚ.ሜ ዝቁመቱ ጸዓዱ ፍረ ኣለዎ። እንተዘይ በሲሉ ቀጠልያ ዚሕብሩ ፍረ ኣለዎ።

ሰሉስ 26.12.2023 17:47 | ሕተም | ባዕዳዉያን ኣትክልቲ

ኣሳሓይታ ዝጻወር ስየ Rhapidophyllum hystrix (መርፊኣዊ ሲየ)

ስእሊ

ኣሳሓይታ ዝጻወር ስየ (Rhapidophyllum hystrix)

Rhapidophyllum hystrix ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ኣሳሓይታ ዝጻወሩ ጅር ስየ እዩ። ኣብዚ ዘርኢ Rhapidophyllum ሓደ ጅር ጥራይ እዩ ዘሎ። ተፈጥርኣዊ መቓምጦ ናይ እዚ ስየ ጡሉል ኣከባቢ ደቡባዊ ምብራቅ ሑቡራት መንግስታት ኣሜሪካ እዩ። እንተኮነ ግና ነቲ ዋላ እዉን ትሕቲ ኣሉታ 20 ዲግሪ ሰንቲ ግሬድ ኣሳሓይታ ናይ ምጽዋር ዓቅሙ ይመስገን፣ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ብፍላይ ኣብ ኣዉሮጳ ጉኑን ተክሊ እዩ።

ሰሉስ 26.12.2023 17:44 | ሕተም | ስየታት

ስየ Parajubaea torallyi (ስየ ቺኮ, ዓርኮብኮባይ ኣኽራናት ቦሊብያ)

ስእሊ

ዓርኮብኮባይ ኣኽራናት ቦሊብያ ኣዝርእቲ

Parajubaea torallyi ተሪር ምልኩዕ ናይ ደቡብ ኣሜሪካ ስየ እዩ። እንተኮነ ካብ ባህርያዊ መቃምጥኡ ቦልብያ ወጻኢ ከፍርይዎ ኣይትርእን፡ እቲ ምኽንያት ድማ ዕብየት ዘርኡ (ክብሪ መጉዓዝያ)
እዩ።

መበቆሉ ቦልብያ፡ ኣብ ኣጻምእ ዶሮና ዝበዝሖ መላእ ስንጭሮታት እንድያና፡ ካብ 2700–3400 ልዕሊ ጽፍሒ ባሕሪ ይበቁል። እዚ ስየ ኣብ ኩሉ ክፍሊ ዓለም ዝበቁል፡ ናይ ብራኸ ኣሉታ ስየ እዩ። ሳሕቲ ምቆቱ ልዕሊ 20 ሰንቲ-ግሬድ ክበጽሕ ከሎ ናይ ለይቲ ቀዝሒ ብቀጻሊ ኣለዎ። ኣብ ግዜ ሓጋይ (ሓምለን ንሓሰን) ሙቆት ክሳዕ –7 ዲግሪ ሰንቲ-ግሬድ ይበጽሕ፡ ዓመታዊ ዝናብ ከኣ ልዕሊ 550 ሚሊ-ሊትሮ ጥራይ እዩ።

ሰሉስ 26.12.2023 16:31 | ሕተም | ስየታት

Continue: 1-22

ብዛዕባ KPR

Logo of KPR - ማሕበር መዕበይቲ ኣትክልቲ ስሎቫኪያ
KPR- ማሕበር መዕበይቲ ኣትክልቲ ዓለም-ለካዊ ዉድብ መዕበይቲ ኣትክልቲ እዩ። ንዝያዳ ንባብ…
ብዛዕባ ኣታዓባብያ ኣትክልቲ ዘለካ ተመክሮ ኣካፍል። ዓንቀጻት ብዛዕባ ጀርዲን፡ ኣትክልቲ፡ ኣትክልቲ ምዕባይ ካልእን ጽሓፍ። ከምኡ እዉን ኣብቲ ናይ ቋንቋካ ክፋል ናይ መጺሄትና Botanix ኣሕትሞ! ንዝያዳ ሓበሬታ ተራከቡና።

ትሕዝቶ፤ ኩሉ መምርሒ ኣተዓባብያ ኣትክልቲ ማይን ማያዉያን ኣትክልትን ሳዕሪ ስየታት ቃንጥሻታት ባልዓት ባዕዳዉያን ኣትክልቲ ዲፍራን (ኮኖኣዊ ዝፍሪኦም ኣግራብ)