بادانالاردى جانە وسىمدىكتەردى وتىرعىزۋ
سىزگە پوشتامەن اكەلىنگەن ساتىپ الىنعان وسىمدىكتەردى (كوشەندەردى) وراۋىنان شىعارىپ، ولاردى ۲-۳ كۇنگە كولەنكەلى جەرگە ورنالاستىرىندار. سىزدە باسقا دا مۇمكىنشىلىك بار، ولاردى قولما-قول ەگىپ، سودان سوڭ كۇننىن ساۋلەسىنەن زارداپ شەكپەۋ ءۇشىن بىردەڭەمەن (مىسالى ءۇشىن كانتسەليار قاعازىمەن، تاقتايمەن) ۲ كۇنگە بوگەپ سالۋعا بولادى. كەرسىنشە جاعدايدا وسىمدىك ارتىق كۇننىن ساۋلەسىنەن زيان شەگۋ ابدەن مۇمكىن.
الدىن الا وسىرىلگەن وسىمدىكتەردى وتىرعىزۋ
وسىمدىك مولشەرىنە بايلانىستى شۇڭقىر قازىڭىز. وسىمدىكتى ىدىستان الىپ شىعىڭىز (ەگەردە بوس ورالىڭعان بولسا تسەللوفان پاكەتتەرىمەن قاپتان)، سودان كەيىن تامىرلارىن استىنا قاراتىپ شۇڭقىرعا ورنالاستىرىڭىز، تامىرلارى جان-جاققا تۋزەتىلگەن بولسىن. شۇنقىرعا سۋ كۋيىپ، ول جەرگە ءسىڭىپ كەتكە سوڭ وسىمدىكتىڭ تامىرلارىن جەرمەن كومىندەر. قالعان وسىمدىكتەردى وتىرعىزعاندا دا وسىلاي ىستەڭىز. دايىندالعان جۇيەكتى نەمەسە گۇل وسەتىن الاڭىن ەگىپ بولعان سوڭ وسىمدىكتەردى سۋارىڭىز. ەگىلگەن سوڭ ءبىرىنشى كۇندەرى كەرەك كەزىندە سۋارىپ تۇرىندار، اسىرەسە اشىق كۇندى اۋا رايى بولسا، كۇن ىسىپ كەتسە ونى كولەنكەلەگەن ءجون. ۱-۳ اپتانىڭ ىشىندە وسىمدىك تامىرلارىن جىبەرەدى، سودان كەيىن ولارعا باقتاعى باسقا وسىمدىكتەرگە سەكىلدى كۇتىم جاسالادى.
بادانالاردى جانە تۇينەكتەردى وتىرعىزۋ
ەڭ الدىمەن بادانالار نە تۇينەكتەردى وتىرعىزاتىن جەردى قازىڭىز (ارى تەك عانا „بادانالار“ دەگەن ورتاق اتاۋى پايدالانادى). ابدەن وتىرعىزۋ الدىندا بادانالاردى قاعاز قاپشىقتاردان شىعارىپ الىڭىز. شۇڭقىر تەرەڭدىگى جەتكىلىكتى بولۋى كەرەك (تابليتساعا قاراڭىز)، وندا ۆەگەتاتسيالىق ۇشىن ۇستىنە قاراتىپ سالىڭىز. كەيبىر تۇرلەرى تەرىس سالىنسا ءولىپ قالۋ مۇمكىن. سودان سوڭ بادانانى كومىپ سالىپ، توپىراقتىن سىرتىن ءسال تىعىزداڭىز. اۋا رايى قۇرعاق بولسا، ەككەن سون توپىراقتى مول سۋارۋ كەرەك. ەگەردە ءسىز مىسالى ءۇشىن جازدىن ورتاسىندا قىزعالداق وتىرعىزساڭىز (ونى ساقتايتىن جەر جوق بولسا، نەمەسە كوپ ۋاقىتقا دەمالىسقا كەتەتىن بولساڭىز)، ول جاعدايدا ونى سۋارىپ كەرەگى جوق. بادانالار دەمالادى دا ءبىرىنشى كۇزگى جاڭبىرلارمەن وسە باستايدى.
ۇساقتاۋ بادانالاردى، سومەن بىرگە اۋر توپىراقتا وسىرىلگەن بادانالاردى، وتىرعىزعاندا تەرەڭدىكى ازداۋ بولۋى قاجەت. وتىرعىزۋ تەرەڭدىگى بادانانىڭ ۇشىسىمەن جەر بەتىنىن اراسى بوپ سانالادى!
بادانالاردى جەر ۇستىندەگى بولشەكتەرى قۇرعاپ قالعان سوڭ بىراق قازىپ الۋ كەرەك (گلاديولۋستان باسقا ادانالاردىڭ بارىنە جاتادى) – ول جىلى، قۇرعاق جازدىڭ باسىندا بولۋى مۇمكىن، كەيدە ەرتە مامىر ايىندا دا بولادى. كوپ تۇرلەردىڭ بادانالارى جەردەن الىنعان سوڭ، قۇراعاك جەردە كۇزگە دەيىن ۇستاۋعا بولادى (مىسالى سارىمساق، شافران، قىزعالداقتار). باسقا تۇرلەرىڭ، مىسالى لالاگۇلدەر، سۇرجىلاندى پياز (گاديۋچيي لۋك)، پتيچەملەچنيك جانە كۋپەنەنى، قۇرعاق جەردە ساقتاسا زارداپ شەگۋ مۇمكىن، ولار ءتىپتى ءولىپ كەتۋ مۇمكىن. ءوز تامىرلارىن قۇرعاتۋدى ۇناتپايتىن تۇرلەردى ەڭ جاقسىسى ەشقانداي ساقتاۋسىز توپىراقتان توپىراققا وتىرعىزعان ءجون (ءبىر اپتا ساقتالسا ەشقانداي قيىنشىلىق ولار ءۇشىن بولمايدى، بىراق ودان كوپ ۋاقىت قالدىرۋ دۇرىس ەمەس).
| تۇرى | وتىرعىزۋ ۋاقىتى | وتىرعىزۋ تەرەڭدىگى، cm |
| بادانالارى ۲ سانتيمەترگە دەيىن جەتەتىن ۇساقتاۋ سارىمساق – مىسالى: Allium carinatum، flavum، molly، oleraceum، scorodoprasum سەكىلدى | ۷.-۱۰. | ۵-۸ |
| بادانالارى ۱۰ سانتيمەترگە دەيىن ىرىلەۋ سارىمساق – مىسالى: Allium giganteum، karataviense، nigrum سەكىلدى | ۷.-۱۰. | ۱۰-۱۵ |
| Colchicum – كۇزدىك مەزگىلسىز (وسەننيي بەزۆرەمەننيك) | ۸. | ۱۵ |
| Crocus – كوكتەمدە گۇلدەيتىن سورتتار (Crocus chrysanthus، Crocus vernus) | ۱۰. | ۹ |
| Crocus – كۇزدە گۇلدەيتىن سورتتار (Crocus sativus) | (۷.-)۸. | ۹ |
| Gladiolus – گلاديولۋس، گۇلتاجى (شپاجنيك) (باقتا وسەتىن سورتتارى) | ۴.-۵. | ۱۰ (كىشىلەرى ۵) |
| Gladiolus – گلاديۋولۋس، گۇلتاجى (ەكزوتيكالىق بوتانيكالىق سورتتارى) | ۹. | ۵-۸ |
| Lilium candidum – اق قىزعالداق | ۸. | ۳ |
| Lilium – قىزعالداق، باسقا تۇرلەرى | ۹.(-۱۰.) | ۵-۱۵ سورتقا قاراي |
| Muscari – مۋسكاري، سۇرجىلاندى پياز، مىشينىي گياتسينت | ۷.-۱۰. | ۸-۱۰ |
| Narcissus – نارتسيسس | ۸. | ۱۰ |
| Ornithogalum umbellatum – شاتىرشا پتيچەملەچنيك | ۷.-۱۰. | ۱۰ |
| Polygonatum – كۋپەنا | ۸.-۱۰.، ۲.-۳. | ۱۰ |
| كىشكەنە بادانالارى بار، بيىك ەمەس قىزعاناقتار، مىسالى: Tulipa chrysantha، tarda، saxatilis، turkestanica، urumiensis سەكىلدى | ۱۰. | ۱۰ |
| بيىك قىزعالاقتار – گرەيك قىزعالاعى (Tulipa gregii)، فوستەر قىزعالاعى (Tulipa fosteriana)، كاۋفمان قىزعالاعى (Tulipa kaufmanniana) جانە باقتا وسەتىن گيبريدتەر | ۱۰. | ۱۲-۱۴ |
قىزعالاقتى بادانانىڭ قابىرشاعىمەن كوبەيتۋ
قىزعالاقتى بادانانىڭ قابىرشاقتارىمەن كوبەيتۋ ۇلگىسى
قىزعالاق كوبەيتۋ ەڭ وڭاي ءادىسى – بادانالاردىڭ قابىرشاقتارىمەن كوبەيتۋ
بادانالاردىڭ قابىرشىقتارىن ەڭ دۇرىسى ۇزىنشا كىشكەنە (ناۋاعا ۇكساس) جاشىككە ۱-۲ cm تەرەڭدىككە (=قابىرشاقتاردان جەر بەتى بيىكتىگى) وتىرعىزۋ. ونى كۇندىزگى تەمپەراتۋرا ۲۵-۳۰ °س، ال تۇنگى تەمپەراتۋرا ۲۲ °س بولاتىن ورىنعا قويعان ءجون (تۇنگى ۋاقىتتا ول ودان دا تومەن بولعانى تۇك ەتپەيدى، ەڭ باستىسى كۇندىزگى تەمپەراتۋراسى وسى ارالىعىندا بولۋى كەرەك) (مىسالى: ورانجەرەيا، جىلىجاي، پاتەر تەرەزەسى). سۋبسترات قۇرعاقتاۋ بولۋى قاجەت. وسى جاعدايعا يە بولعاندا قابىراشاقتاردىڭ استى جاعىندا شامالى قىسقا ۋاقىتتا جاڭا بادانالار پايدا بولادى. ءبىر قابىرشاقتان ۱-۳ ايدىن ىشىندە مولشەرى ۱ cm جاڭا بادانالار پايدا بولادى. ەگەردە قابىرشاقتار شىلدە ايىندا جينالىپ وتىرعىزىلسا، ونى قىركۇيەك ايىنىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا جيناپ، ۲ cm تەرەندىككە گۇل باعىنا وتىرعىزالاسىز. ءبىر باداناسى بار قابىراشاقتى ءبىر-بىرىنەن ارالاتىپ وتىرعىزىڭىز. گۇل باعىندا ۴-۶ جىلدان كەيىن ءسىز گۇلدەۋگە شاماسى بار كەرەمەت بادانالارعا يە بولاسىز.
بادانالى تۇقىمداستىڭ ۇرىقتارىن ەگۋ
كەيىبىر بادانالى تۇقىمداستارعا جاتاتىن تۇرلەرىن تەز جانە ءتيىمدى ۇرىقپەن كوبەيتۋگە بولادى. ۇرىقتاردى ناۋرىز-ءساۋىر ايلارىندا تۇرا جەرگە نەمەسە دايىندالعان ىدىستارعا ۰،۵-۱ cm تەرەڭدىككە ەگىڭىز. ءبىرىنشى جىلى ونى باسقا جەرگە وتىرعىزباي، ءوز ورىندا قالدىرىڭىز. كەيبىر تۇرلەر كەلەسى جىلدان اق گۇلدەنە باستاۋ مۇمكىن. تۇرلەردىڭ كوبى ەگىلگەن سوڭ ۲-۵ جىلدان كەيىن گۇلدەيدى. الايدا، ۇساقتاۋ تۇرلەرى ىرىلەۋ تۇرلەرىنە قاراعاندا تەزىرەك گۇلدەيدى.
««« الدىڭعى ءماتىن: مانگونى ۇرىقتاردان ءوسىرۋ كەلەسى ءماتىن: جاندىكقورەكتى وسىمدىكتەردىڭ ۇرىقتارىن ەگۋدىڭ نۇسكاۋى »»»
جەكسەنبى 17.1.2010 19:19 | قاعازعا باسۋ | وسىمدىك ءوسىرۋ تۇرالى نۋسقاۋلار
KPR كلۋب تۇرالى
وسىمدىكتەردى ءوسىرۋ تاجىريبەنىزبەن ءبولىسىنىز. سول تۇرالى ماقالا جازىپ, ونى ءوز تۇعان تىلىنىزدە بوتانيكس جۋرنالىنا جاريالانىزدار. تولىعىراق اقپارات الۋشىن بىزبەن بايلانىسىڭىزدار.