Tii ya kwa Chaina – Mu icalele tii ya mina!

Lipeu za tii

Maliha asika fela kale, mulimi kaufela u nahana ze ka caliwa mwaha o tatama. Kana ku mi belanga bunolo ku cala tomato, paprika ni kyukamba? Kana mu bata ku cala lisili? Ze zwa kusili? Mu bona cwañi muhupulo wa ku itimela tii ya mina unomwaha?!

Simela sa tii (Camellia) sina ni mifuta ya macacani kapa likota ze nyinyani ye 50 ye mela mwa libaka ze futumala mi ku zona, ye zibahala hahulu ki simela sa tii sa kwa Chaina (Camellia sinensis). Simela sa kwakale seo si simuluha kwa Mboela ni kwa Mboela Upa wa Chaina ni linaha zeli bukaufi, ili India, Burma, Vietnam ni Laos, ko se ilimilwe ka lilimo-limo. Nihaike simela seo si silimiwa mwa buñata bwa linaha ze futumala, si limiwa ka buñata sihulu mwa Chaina, India, Sri Lanka ni Japan.

Ku itimela tii ya mina ku bunolo hahulu. Kalulo ya butokwa ki ku leka lipeu za ngana, kakuli lipeu za tii li supala ka bubebe. Lipeu za teñi kiza mutopo. Musika li cala kale, mu li ombeke mazazi a mabeli kapa a malalu. Kutuhafo, mulicale mwa mubu o mukamo, o taulezwi hande. Ka mufutumala o fita fa 20–25 º C, lipeu li mela mwahalaa lisunda ze peli ni zeene. Hali cezwi mo kunani lizazi, limela zenyinyani li hula kabubebe luli mi limela za likweli ze 6 fela za kona ku kokolwa. Hali kokozwi hande, mu kona ku panga fateñi kuwani yende ni ku ipangela tii ya mina.

Mwa libaka ze futumala, tii ikona ku calwa fande, kono mwa libaka ze hazelanga, li lukela ku calwa mwandu. Simela sa tii si lata hahulu kucisa ni mezi amanita – yeo ki yona miinelo ya mwa libaka mo isimuluha.

Haiba hamupili ko ku futumala, tii ye mu cezi nihaisa mi fi munyaka wa tii ye mela mwa libaka ze futumala, mu ka ikola bunde bwa lipalisa zende zesweu zesika tubula simela sa mina.

Haiba mu pila mwa libaka ze bata hahulu, maliha mu beye simela sa mina kwatuko ni windo. Kakuli tii ki simela sesina ni matali nako kaufela mi maliha sikahaswana sa saba ni liseli leliñata, hakusi cwalo sika nyana ni ku tutuleha matali. Kono maliha asafela fela, si ka shoshela hape mi muka kona ku yanga matali a mina a tii hape!

««« Taba ya kwamulaho: Ku cala lipeu za Mango Taba ye tatama: Simela sa Lotus sa kwa India (Nelumbo nucifera) »»»

Pelekelo 23.12.2023 19:56 | Ku printa | Limela ze zwelela kusili