Kota ya kwai ye bizwa Nicotiana glauca – kota ya mwa malibela ye buheha!

Kota ya kwai (Nicotiana glauca)

Takazo ya batu yakuba ni lika zenca, ze sa ipumanelwi ki ye tuna. Kacwalo balimi ni bona ba batanga ku cala lika zenca mwa masimu a bona – limela zeba sina babañwi. Kacwalo fa musika wa limela ku fumanehanga lika zenca ka silimo – kuli balimi baba nyolelwa nto yenca ba ifumane. Mifuta ye miñwi ya kota ya kwai yeo haika fitiswa fa musika ika kona ku ipumanelwa ki balimi kaufela honafa!

Kota ya kwai (Nicotiana glauca)

Mwa lilimo lisikai ze fitile, lika zenca ze ñata ye bile teñi li zwelezi kwa lubasi lwa nightshade (Solanaceae). Ze atile hahulu teñi ki petunia, surfinia, ni million bells (Calibrachoa). Bunde bwa zona kikuli li hula kabubebe, lipalisa za teñi li tubula ka bubebe (haiba ku caliwa lipeu za teñi, li shoshela mwa likweli zetalu, mi haiba ki liemba za teñi, li shoshela honafo) hape hali tokwi pabalelo ye tuna. Li lata kokunani liseli, kono hape li kona ku mela ko ku sina liseli nikoku bata.

Kono mwa linako za kwamulaho, limela za mwa lubasi lwa nightshade nelisika ata. Ka mutala, mu nahane makwili ni tomato ze nee calelwanga fela ku buheha kwa zona! Hane ku tilo zibahala kuli limela zeo za ciwa, batu ne ba sika kolwa honafo fela. Nako za ciwa mwa linaha kaufela, mi mane za beiwanga ni mwa lico za sintu!

Mwa taba ye lu bata ku mi taluseza za kota ya Kwai (Nicotiana glauca) – kota ye sa ipumanelwi ye zwelela kwa South America. Ki sicacani kapa kota ye hula kapili. Lipalisa za teñi li zwanga likweli zepeli fela kuzwa foicalelwa, mi mitai yateñi ihulanga kufita fa lisentimita ze 50 ku isa 70 mwa kweli iliñwi fela.

Kamoli taluseza libizo la yona la si-Latin (glauca = grey), simela kaufela sinani mubala wa buseta. Kacwalo isike ya swaliwa kakuli mubala o munde woo wa buseta u takuha ka bunolo ku siya fela wa butala o sa buhehi. Matali a teñi ki a mubala wa buseta, a mutopo, a shengile kwa mafelelezo. Kwa mafelelezo a mitai yeo ku inzi tucacani kwa lipalisa totu 20 ku isa 40. Lipalisa zeo ki za lisentimita ze mwahalaa 3 ni 3.5 ni bukimwa bwa lisentimita ze 0.5. hali kala ku tubula, linani mubala wa yelo ni butala kwa mafelezo. Kono haseli tubuzi bu-yelo bwa teñi bwa tibanga. Bunde bwa yona palisa ye kikuli lipalisa za teñi ki ze buheha ku isa kwa mafelelezo. Zona li shutana ni za petunia ka mutala, kakuli zona hali bulumuki kapili.

Simela se, sihula ka bunolo. Kota ya Kwai (Nicotiana glauca) ikona ku bulukiwa mwandu kapa fande mbumbi. Mu kona ku li cala ka buñata ka ku itusisa lipeu, ze shoshelanga ka bubebe, kabuñata. Lipalisa li kalanga ku zwa mwahalaa likweli zepeli (kacwalo haiba mu bata ku ban i lipalisa ka May, mu tokwa ku li cala ka March).

Haiba mi pila koku hazelanga, mu beye kota ya Kwai ko isike ya natiwa ki silami. Sina Pelargonium, mwa kona ku beya limela ze koku bata (kono ili ko kunani liseli) maliha. Maliha ha saa felile, mwa kona ku pumela mitai ni ku beya teñi mezi a mañata. Lipalisa li ka zwa mwahalaa kweli. Simela se sikona ku hula ka bubebe ku ba kota, ye mu kona ku beya mwandu. Kono hamu koni ku cala liemba za teñi kakuli mibisi hai zwangi ka bubebe (kono nto yeo hailukeli ku tahisa butata kakuli lipeu za yona li mela ka bunolo luli).

Kota ya Kwai haitokwi mununo o muñata. Kuli lipalisa li bonahale hande, mwa kona ku beya mununo ni phosphorus ye nyinyani.

««« Taba ya kwamulaho: Simela sa Lotus sa kwa India (Nelumbo nucifera) Taba ye tatama: Ku Hulisa Simela sa Marsilea quadrifolia »»»

Pelekelo 23.12.2023 20:17 | Ku printa | Limela ze zwelela kusili